Türk Edebiyatı

Ağıt Nedir? Ağıtların Genel Özellikleri Nelerdir?

Ağıt nedir?, Ağıtların genel özellikleri nelerdir?, Türk edebiyatında ağıtların özellikleri nelerdir? gibi soruların cevabını bu başlık altında sıralayacağız.

Ağıt Nedir?

TDK’ye göre Ağıt: “ölen bir kimsenin değerini, iyiliklerini, ölümünden dolayı duyulan acıyı sayıp döken şiir, yazı ya da ezgili şiir.” olarak geçmektedir. Yine terimler sözlüğünde ağıt için şu ifadeler yer alır:

“Bir ölünün, gençliğini, güzelliğini, iyiliklerini, değerlerini; arkada bıraktıklarının acılarını ya da büyük yıkımlarının acıklı etkilerini dile getiren halk şiir türü. Birçok Türk boylarında pek eski bir gelenektir: Birisi ölünce kadınlar toplanır, “ağıtçı” çağrılır. O, yanık bir sesle şiirlerini söyler, saatlerce ağlanır.  Divan yazınında bu tür koşuklara “mersiye” denir.” 

Ağıtların Genel Özellikleri Nelerdir?

  • Ölen canlılar, özlenen mekanlar için söylenen şiirlerdir.
  • Eski Türkler edebiyatındaki “sagu“nun, Divan edebiyatındaki “mersiye“nin karşılığıdır.
  • Türkünün alt kolu altındadır ve ezgiseldir.
  • Dörtlükle söylenir ve hecenin her kalıbıyla söylenebilir.
  • Aşık şiirindeki ağıtlar mahlaslıdır. 
  •  Anadolu’nun hemen her yerinde söylenir.
  • Türk edebiyatında 7, 8 ve 10 heceli ağıtlar yaygındır. En çok rastlanılanı 8 hecelilerdir.
  • İstif ve uyak bakımından “koşma“ya benzer.
  • Ağıt söylemeye ağıt yakma, ağıt söyleyenlere ise ağıtçı denilmektedir.

Ağıtlar türkü ve destanla yakın ilişki içindedir. Erkeklerin söylediği ağıtlar varsa da ağıtları daha çok kadınlar söyler.

Ağıt Örnekleri

Şafak söktü tan yerleri atıyor,
Tren gelmiş acı acı ötüyor,
Kardeşim şehit olmuş yerde yatıyor,
Ak elleri kızıl kana batıyor.

İlkbaharda her çiçekler bezeri,
Sonbaharda döker yaprak gazeli,
Kardeşim şehit olmuş nerde mezarı?
Felek beni taşa çaldı neyleyim.

Felek sille vurdu ben oldum sersem,
İyi olmaz dediler her kime sorsam,
Varsamda hekime muayene olsam,
İyi olmadık derdi hekim neylesin.

İlgili Yazı:  Komedya (Komedi) Nedir? Komedya (Komedi) Özellikleri

Yorum yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.