Mâni Nedir? Mânilerin Genel Özellikleri

Mâni Nedir? TDK’ye göre “genellikle birinci, ikinci ve dördüncü dizeleri uyaklı olan, daha çok hecenin yedili ölçüsüyle söylenen halk şiiri” şeklinde tanımlanmıştır. Mani nedir sorusuna en detaylı yanıt şu şekildedir:

  • Anonim halk şiirinin en yaygın türüdür.
  • Tekerleme, bilmece, ağıt vb. mani nazım şekliyle ortaya konur.
  • “Mâna, hoyrat, karşı-beri” olarak da anılır.
  • Türk toplulukları arasında “bayatı, hoyrat, ülenek, çinik, tahpak” gibi adlarla anılır.
  • 7’li hece ölçüsüyle söylenir.
  • aaxa düzeniyle söylenir.
  • Tek dörtlükte anlam bütünlüğü olmalıdır.
  • Asıl mesaj son iki dizede verilir. İlk iki dize doldurma olarak adlandırılır.
  • 7’li hece ve aaxa şeklinde oluşmuş manilere tam, düz mani; ilk dizesi 7 heceden az manilere kesikli, ayaklı mani; 5 dizelik manilere artık, yedekli mani denir.
  • Niyet, sevda, iş, davulcu, sokak satıcısı, hikaye, mektup manileri gibi türleri söz konusudur.
  • Divan Edebiyatı‘ndaki “tuyuğ“un karşılığıdır.

 

Mâni Nedir?

Mâni Nedir?

Mani Örnekleri

 

  1. Düz (tam) mani örneği

Şu dağlar olmasaydı

Çiçeği solmasaydı

Ölüm Allah’ın emri

Ayrılık olmasaydı

2. Kesik (cinaslı) mani örneği:

Böyle bağlar

Yâr başın böyle bağlar

Gül açmaz bülbül ötmez

Yıkılsın böyle bağlar

3. Yedekli (artık) mani örneği:

Ağlarım çağlar gibi

Derdim var dağlar gibi

Ciğerden yaralıyım

Gülerim sağlar gibi

Her gelen bir gül ister

Sahipsiz bağlar gibi

4. Ayaklı mani örneği:

Ah o beni o beni

Kakül örtmüş o beni

Ben yarimi unutmam

Unutsa da o beni

 

Konularına göre maniler:

  • Niyet
  • Atışma
  • İşte
  • Bekçi ve davulcu
  • Satıcı
  • Cinaslı
  • Âşık hikâyecileri
  • Mektup
  • Düğün
  • Konuşma manileri şeklinde gruplanır.

Konuya Dahil Dosyalar

FileDescriptionFile sizeDownloads
pdf mani nedir-pdf391 KB110
İlgili Yazı:  Düz Yazı Nedir? Düz Yazı Türleri ve Özellikleri

Yazar hakkında

Osman Tok

Bir Türkçe öğretmenin eğitim adına adadığı adaklar.

1 Yorum

  • Proje ödevim için çok işime yaradı sağolun ama genel olarak cümlenin öğeleri çözümlü örnek verseydiniz daha iyi olurdu.

Yorum bırak

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.